Mr. Milyoner

Tasarruf + Birikim + Yatırım = Finansal Özgürlük

Yeni Başlayanlar için Borsa

Yeni Başlayanlar için Borsa Rehberi

Okuyuculardan aldığım soruların çoğunda borsayla ilgili bilgi isteyenler oluyor. “Nereden borsada işlem yapabiliriz? Hangi bankada hesap açalım?”, “En az ne kadar tutarla borsada hisse alabiliriz?”, “Borsa çok kârlı mı?” veya “Hangi hisselerini almalıyız?” şeklinde sorularla karşılaştım. Bu nedenle yeni başlayanlar için borsa rehberi hazırlamaya karar verdim. Bir iktisat mezunu ve yatırımları sonucunda kayda değer kazançlar elde etmiş olan Mr. Milyoner’in kaleminden bu kapsamlı rehberi okumak isterseniz lütfen devam edin.

Baştan neden borsada olmanız gerektiğini göstermek için 2 gerekçe açıklamak istiyorum.

  1. Borsa artık eskiden duyduğunuz gibi verimsiz, sahtekar şirketlerden dolayı insanların mağdur olduğu bir yer değil. Eğer aklınızda böyle bir borsa algısı varsa unutabilirsiniz. Artık hacmi yüksek ve daha da önemlisi %70’e yakını yabancıların sahipliğinde olan bir borsamız var. Kötü bir yer olsa elin Amerikalısı Hollandalısı emeklilik fonundaki paralarını bizim borsaya yatırsın?
  2. Uzun vadede borsa size kazandıracaktır! Nokta. Bakın sizin için hiçbir yerde bulamayacağız bir karşılaştırma yaptım:

2003 Yılı Ocak ayında BIST100’ü, Doları ve Enflasyonu 100’e endeksledim. Yani hepsini aynı noktadan başlatarak karşılaştırmayı kolaylaştırmayı sağladım. 2003 Ocak – 2017 Kasım ayı arasında geçen 15 yılda;

Borsa——— 100’den 1.025’e ulaşmış, %925 artmış,

Dolar———  100’den    234’e ulaşmış, %134 artmış,

Enflasyon ise 100’den    325’e ulaşmış, %225 artmış,

Borsa uçarken diğerleri yaya kalmış! Dolar hele enflasyonu bile geçememiş!

Sonuç ortada borsada olup olmamak sizin kararınız ama olmazsanız treni kaçırırsınız!


Öncesinde Mr. Milyoner hakkında bilgi sahibi olmak isteyenler için:


1 – Temel Bilgiler

Borsada uzmanlaşmak uzun zaman alabilir ama bazı temel bilgileri öğrenmeniz için ne ekonomi/finans altyapısına ne de uzun yıllara ihtiyaç var. Yeni başlayanlar için borsa rehberinin size sağlayacağı ilk katkı borsa hakkında bilmeniz gereken temel bilgileri vermek olacak. (Mümkün olduğu kadar kısa ve öz olarak bilgi vereceğim, detaylı sorusu olanlar yorum bırakarak cevabını öğrenebilir)

Borsa Nedir?

Finansal piyasalara uzak biri için aklınızda borsanın anlamı; şirketlerin hisselerinin alınıp satıldığı bir pazardır. Haksız sayılmazsınız ama sadece bundan ibaret değildir.

Borsa; sözlük anlamıyla sarrafların, kimi tüccarların, özellikle değerli kâğıt, tahvil, döviz ve her türlü mal alışverişiyle uğraşanların, alım satım amacıyla devlet denetimi altında iş yaptıkları yerdir.

Kaynak: Google

Borsada şirketlerin hisseleri olduğu gibi tahviller, emtialar, fonlar vs. gibi değeri olan ve alımı satımı yapılabilen birçok şey bulunur. Ama bizi ilgilendiren kısmı hisse senetleri, ona yoğunlaşalım.

yeni başlayanlar için borsa

Türkiye’de işlem yapacağımız yer; eski adıyla da İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) Borsa İstanbul(BİST)dur. BIST’te bizzat işlem yapamayacağımız için aracıya ihtiyacımız vardır, bizim için bu aracılar bankalardır. İkinci bölümde bankada nasıl yatırım hesabı açacağımızı anlattım.

Hisse Senedi Nedir?

Hisse senedi şirketlerin ortaklarına sahip oldukları sermaye payını belgelendirmek amacıyla verdikleri kıymetli evraklara denir.

Kaynak: Google

Örneğin A şirketinin çıkardığı 100 hisse senedinin 10 tanesi size aitse şirketin %10 ortağı olursunuz. Bu da size %10 oranında şirketin kârını alma, genel kurul kararlarında oy verme ve seçilirseniz yönetim kurulunda görev gibi haklar verir.

Haberlerde Duyduğumuz BIST100 Endeksi Nedir?

Haber bültenlerinde her gün döviz, altın ve BIST100 endeksi fiyatları verilir.

Endeksler borsada işlem gören şirketlerin çeşitli kriterlere göre sınıflandırılarak yeni bir veri grubu oluşturulmasıyla oluşturulur. Örneğin, bankacılık endeksi (XBANK), teknoloji endeksi (XUTEK) gibi benzer alanda faaliyer gösteren şirketlerin bir araya getirilmesiyle oluşturulur. BIST100 endeksi de borsada işlem gören  568 şirket içerisinde en çok işlem gören ilk 100 şirketin oluşturduğu endekstir. Bu 100 şirketin hepsinin değerinin birleşiminden oluşur. Yeni başlayanlar için borsa yazısını okuyanlar için bu şirketlere odaklanmak daha faydalıdır.

İşlem Saatleri ve Seanslar

Borsa İstanbul’da işlemler resmi çalışma günlerinde, haftanın 5 iş günü gerçekleştirilir. Günlük bazda işlem saatleri iki seanstan oluşur: Açılış seansı işlemleri 09:15 ile 12:30 saatleri arasında, kapanış seansı işlemleri ise 14:00 de 17:40 saatleri arasında yapılır. Yani siz de bu saatler içinde alım-satım yapabilirsiniz.

Lot Nedir?

Borsada şirketlerin hisseleri lotlar halinde satılmaktadır. Yatırım yapmayı istediğiniz şirketlerin hisselerinden piyasa koşullarında oluşan anlık fiyatlardan istediğiniz adette lot alım veya satım işlemi gerçekleştirebilirsiniz. Örneğin, Tanesi 30 TLden 5 lot ASELSAN hissesi almak için 150 TL + komisyon ile alım talebi girersiniz. 1 lot ve tam sayı katları olarak işlem yapabilirsiniz. 2,5 lot gibi tam sayı olmayan şekilde işlem yapamayız.

 

Borsa hakkında temel bilgilere sahibiz artık. Borsa, hisse, endeks, lot gibi kavramları biliyoruz artık. Sırada işlem yapmak için ilk adım var.

 

2 – Yatırım Hesabı Açmak

Borsada işlem yapabilmek için ilk yapmanız gereken bir yatırım hesabı açmaktır. Bunun için öncelikle bir vadesiz Türk Lirası hesabınız olmalı. Eğer mevcutta bir bankayla çalışıyorsanız öncelikle kendi bankanıza başvurabilirsiniz. Ama yatırım hesabı açmadan önce göz önünde bulundurmanız gereken noktalar var:

Masraflar

Kapitalist sistemde bedava hiçbir şey yoktur!

Mr. Milyoner

Bankalar! Kapitalist sistemin güçlü bekçileri! Kimse onları sevmez ama onlarsız da yaşayamayız. Masraf almadıkları sürece benim bankalarla bir problemim olmaz. Sizin için de öyle olmalı. Banka ile yapacağınız bütün işlemde bir masrafla karşılaşabilirsiniz. Bunu her zaman göz önünde bulundurmalısınız. Borsada 100 lira kazanayım derken 50 lira da bankalara masraf ödemeyelim!

Borsada işlem yapmak için bir bankayla (yeni başlayanlar için banka yeterlidir, aracı kurumlarla da işlem yapabilirsiniz ama onlar daha çok büyük müşteriler içindir) çalışmak zorundayız. Ama bunun maliyetini minimal seviyede tutacak şekilde yapabiliriz! Bunun için de bankayı seçerken dikkat etmemiz gereken ilk şey alacakları masraflar.

Hesap İşletim Ücreti

Bu masrafların ilki ‘Hesap İşletim Ücreti’dir. Bankasına göre değişmek üzere sahip olduğunuz her hesap (TL, Yatırım, Dolar, Euro, Altın vs.) için sizden bu ad altında belirli bir ücret talep edeceklerdir. Çalışıyorsanız ve ‘Maaş Hesabı’ olarak bilinen bir hesabınız varsa genellikle bu hesaplardan işlem ücreti alınmaz. Burdan devam edebilirsiniz. Veya öğrenciyseniz bankalar öğrenciler için hesap işletim ücreti alınmayan ‘Genç Hesap’, ‘Üniversiteli Hesap’ vs. adında hesaplar açtığınızda da bu ücreti almayabilirler.

Eğer maaş hesabınız / genç hesabınız yoksa mevcutta hesabınız olan bankaya giderek bu ücreti almamayı kabul edip etmeyeceklerini sorabilirsiniz! Korkmayın, en kötü ne olabilir? Birçok banka şubelerinin kendi yetkileri bu ücreti kaldırabilir. O yüzden şansınızı deneyin.

Hiçbir hesabınız yoksa internetten bankaların websitelerine girerek Masraflar ve Ücretler kısmına bakabilirsiniz.

6 ayda bir 54 TL Hesap İşletim Ücreti!

Ama ben size bir tüyo vereyim TEB bankasının CepteTEB hizmetini kullanarak bu ücreti ödemeden borsada işlem yapabilirsiniz. (Bir reklam değildir, sizin için kendim araştırıp paylaşıyorum.)

Mesela ENPARA.com da hesap işletim ücreti almaz, fakat enparada borsa işlemleri yapamazsınız. Veya KuveytTürk de bu ücreti almaz fakat onlarda sadece islami esaslara uygun hisse senetlerini alış-satış işlemini yapabilirsiniz. Eğer bu sizin için uygunsa şu linkten okuyabilirsiniz. (Yine reklam değildir, kendi araştırmam) Lütfen siz de bildiğiniz avantajlı alternatifleri yorum bölümünde bizlerle paylaşın.

Havale/EFT Ücreti

Borsada işlem yaparken sık sık hesabınıza para gönderecek veya çekecekseniz bu masrafı da göz önünde bulundurmalısınız. Yine maaş hesabı olanlar için muafiyet olabilir. Diğerleri için ilgilendiğiniz bankanın ücretler sayfasına bakmakta fayda var. Hesap İşletim Ücreti bölümünde bahsettiğim bankalar bu ücretleri de almıyor!

Yatırım Hesabı Saklama Ücreti (Takasbank Saklama Ücreti)

Bunu ilk kez duyduğunuza eminim! Hisse senetleri eskisi gibi kağıt olarak tutulmuyor şahıslar tarafından. Bizim yerimize hisse senedini saklayan bir kuruluş var adı Takasbank. Bu saklama işlemi nedeniyle bankalar çeşitli isimler altında ücret talep edebilir. Mesela:

Yatırım hesabındaki tutar arttıkça ücret artıyor!

Bu ücreti her banka çok farklı şekillerde uyguluyor. Onun için hesap açarken bizzat sormanız gerek. Bazı bankalar internet sitelerinde yayınlamıyor bile! Mesela CepteTEB için baktım, telefon açıp sormanız gerek..

Komisyonlar

Masraflar konusunda bizi en az üzecek bankaları seçerek kendimize bir muhtemel banka listesi seçtik. Sırada borsada işlem yaparken sürekli ödeyeceğimiz alım-satım işlemi komisyonlarına! Eğer borsayı sürekli takip ederek günlük alış-satış yapacaksanız, diğer bütün ücretlerden önce bu komisyona dikkat etmeniz gerek. Çünkü yapacağınız işlemlerin tutarının tamamını üzerinden hesaplanır ve hisse senedini hem alırken hem de satarken ödersiniz!

Örneğin; Bankanın komisyon ücreti %0.2,  1000 TL değerinde ASELSAN hissesi aldınız, 2 TL alış komisyonu ödersiniz, ertesi gün fiyatı artan bu hisseleri 1020 TL’ye satmak istediniz, bu sefer de 2 TL satış komisyonu ödersiniz. Hisseler 20 TL değer kazandığı halde siz 4 TL komisyon ödediğiniz için sadece 16 TL kazanırsınız!

Lütfen dikkat edin: Bu komisyonlar sadece kâr üzerinden değil işlem tutarının tamamı üzerinden alınır! Bu yüzden bu komisyonu en az ödeyeceğiniz seçeneği tercih etmelisiniz. Eğer çok sayıda işlem yapacağınızı düşünüyorsanız diğer ücret ve masraflardan önce bu komisyonu göz önünde bulundurmalısınız. Ama yok ben borsada uzun vadeli yatırımcı olmak istiyorum, hisseyi alırım uzun süre tutarım diyorsanız bu komisyon sizi çok fazla üzmez.

 

3 – Isınma Turları

Borsa hakkında temel bilgilerden sonra yatırım hesabı açmakla ilgili adımları öğrenip bankada hesabımızı açtık. Şimdi aksiyon zamanı! Ama nasıl ki spor yapmadan önce biraz ısınmak sağlığınız için gerekliyse yeni başlayanlar için borsa okuyucusu olarak da borsada yatırıma başlamadan önce biraz daha bilgiye ihtiyacımız var.

Kendinizi Tanıyın

Borsa İstanbul’da 500’den fazla hisse senedi işlem görüyor. Bunlardan hangisine yatırım yapacağız peki? O piti piti diye seçecek halimiz yok 🙂 Kısıtlı bir bütçemiz var bütün hisselerden alacak halimiz yok. Bir seçim yapmak zorundayız. Öncelikle kendinizi tanıyarak ne tür bir yatırımcı olmak istediğinize karar vermelisiniz.

Risk İştahı

Bütün yatırımlarda bir risk alırız, yatırdığımız para karşılığında kâr veya zarar elde etmek için. Kimimiz risk almayı sevmez, az getirisi olsa bile anaparasını kaybetme riski almamak için vadeli mevduatı tercih eder. Kimisi de risk almayı sever, çok kazanmak için Bitcoin gibi enstrümanları tercih eder.

Borsa (BIST100 endeksi için) risk açısından orta risk seviyesinde kabul edilir. Tabii bu risk yatırım yapmayı tercih ettiğiniz hisselere göre de değişir. Örneğin, borsada yıllardır işlem gören Türkiye’nin önde gelen şirketlerine (İş Bankası, Koç Holding, Aselsan vb.) yatırım yaparsanız daha az risk alırsınız.

Ne kadar risk almak istediğinize karar vermelisiniz. Yeni başlayanlar için bütün birikiminizi aynı anda borsaya yatırmak bence yüksek risklidir. Önce birikiminizin küçük bir miktarıyla işlem yapmaya başlayıp öğrendikçe ve kendinizi geliştirdikçe bu miktarı artırmanızı öneririm. Ama bu tamamen kendi kişisel tercihinizdir, bazısı risk almayı sever! Bu arada unutmayın:

Risk almadan kazanamazsınız!

Mr. Milyoner

Vade

Yatırdığınız parayı ne kadar süre borsada tutmak istiyorsunuz? Günlük alım-satım mı yapacaksınız yoksa alıp unutacak kadar uzun vadeli mi tutacaksınız? Birikiminizin ne kadarını koydunuz, bu paraya yakın zamanda ihtiyacınız olacak mı, yani istemediğiniz bir anda (hisseniz zarardayken) nakit lazım olduğu için satmanız gerekebilir mi?

Sesli olarak düşünüp bu sorulara cevap vermeniz başlamadan önce çok önemli. Sorusu olanlar lütfen yorum bırakırsa birlikte düşünüp cevap verebiliriz.

Kısa vade için kimse size garanti veremez ama uzun vadede yukarıdaki grafikte gösterdiğim gibi borsa yüzünüzü güldürecektir. Yıllar sonra yatırım getirilerinize bakıp Mr. Milyoner’i hatırlarsınız umarım 🙂

Borsa için Ayıracağınız Yatırım Miktarı

Almak istediğiniz riski düşündünüz, vade konusunda aklınızda bir fikir oluştu. Şimdi de yatırım yapmak istediğiniz birikim miktarını düşünmeliyiz. Birikimimizi bir sepet oluşturacak şekilde farklı enstrümanlardan (TL, Döviz, Altın, vs.) mı seçeceksiniz? Yoksa gözü karartıp tamamıyla ilk günden borsaya mı gireceksiniz? Mr. Milyoner’in gözünden finansal dünyaya yeni bir yatırımcı için ideal bir örnek vermek isterim:

Örneğin; 10.000 TL birikiminiz var:

  • 1.000 TL’sini acil ihtiyaçlar için nakit (likit fon vb.) tutmaya,
  • 2.000 TL’sini vadeli mevduata,
  • 2.000 TL’sini altın almaya,
  • 2.000 TL’sini dolar almaya,
  • 1.000 TL’sini BIST30 (en çok işlem gören 30 şirketten oluşur) endeksine,
  • 2.000 TL’sini de seçeceğiniz hisselere

ayırmak şeklinde bir sepet oluşturabilirsiniz. (Yatırım tavsiyesi değildir)

Piyasayı ve Şirketleri Tanıyın

Kendimizi tanıma anlamında, risk, vade ve yatırım miktarını değerlendirdik ve aklımızda bir yol haritası oluştu. Sıra geldi bir borsa yatırımcısı olarak bilmemiz, okumayı öğrenmemiz ve takip etmemiz gereken bilgilere.

Ekonomik Veriler

Bir iktisat uzmanı gibi modellemeler vs. okuyup ekonometrik analizler yapmanıza gerek yok. Ama en azından gazetelerin ekonomi sayfalarına göz atma, Bloomberg HT, NTV gibi tv kanallarını izleme gibi alışkanlıklar kazanmanızda fayda var. Çünkü ilk başta çok anlam veremeseniz de temel ekonomik verileri takip etmelisiniz. Büyüme, enflasyon, işsizlik, döviz fiyatları, cari açık gibi çok temel göstergeleri izlemelisiniz. Şu aşamada dediğim gibi uzmanlığa ihtiyacınız yok ama kulak dolgunluğu seviyesinde aşina olmanızda fayda var. Tabii uzman görüşlerini takip etmek de çok faydalı olacaktır:

gibi üstadları okuyup takip ederek çok faydalanabilirsiniz. Ekonomiyi takip etme alışkanlığı uzun vadede sizi daha iyi bir yatırımcı yapacaktır.

Şirketler

Yatırım yapmayı düşündüğünüz şirketler hakkında biraz bilgi sahibi olsanız fena olmaz herhalde. Ne de olsa bu şirketlere ortak olacaksınız! En azından şirketin websitesine girerek hangi alanlarda faaliyet gösterdiğine, şirketin büyüklüğüne, çalışan sayısına, genel merkez ve üretim, tedarik yerlerine bakmanızda fayda var.

Ayrıca borsada işlem gören bütün şirketler kendilerini ilgilendiren önemli konu ve haberleri Kamuyu Aydınlatma Platformuna (KAP) bildirmek zorundadır. KAP’ın güzel bir websitesi var: https://www.kap.org.tr/ . Bu adresten belirlediğiniz şirketler hakkında bilgi alabilirsiniz. (Kullanımı gayet kolay bir sitedir ama yardım isteyenler çekinmesin)

Şirketleri çok yakında takip eden Halil Buhur gibi Borsa Uzmanlarını da bilgi almak için takip edebilirsiniz (Takibinde fayda göreceğimizi düşündüğünüz diğer isimleri de bizlerle paylaşın lütfen).

 

4 – Alım & Satım

Temel bilgileri edindik, yatırım hesabını açtık, ısınma turlarıyla hazırlandık ve sıra geldi gerçekten işlem yapmaya.

Yatırım Hesabına Para Aktarma

İlk yapmanız gereken vadesiz Türk Lirası hesabında duran paradan borsada yatırım yapmayı düşündüğümüz tutarı yatırım hesabı aktarmak olacak.

Her banka için farklı menüler olabilir, örnek olması amacıyla İş Bankası’nı koydum

Bunun için internet bankacılığından yukarıdaki örnekte olduğu gibi ‘Para Aktarma’ — ‘Hesaplarım Arası’ — ‘Yatırım Hesabım’ şeklinde menüye ulaşıp belirlediğiniz tutarı aktarıyoruz. Bir tavsiyem, borsa için ayırdığınızdan daha fazla aktarmazsanız hem ihtiyacınız olduğunda vadesiz hesaptan çekebilir hem de borsada ilk zamanlar gaza gelip bütçenizden daha fazla yatırım yapmamış olursunuz.

Alış Yapma

Borsada bir hisse senedi almak için ‘Alım Emri’ vermeliyiz. 

 

‘Yatırım’ — ‘Hisse Senedi’ — ‘Alış adımlarından gerekli ekrana ulaşıyoruz. Aşağıda gördüğümüz gibi ekranda alacağımız hisseyi seçiyoruz.

UYARI: Alacağınız hissenin 5 harfli bir kodu vardır. Örneğin Aselsan için ASELS, Bim için BIMAS. Alım yapmadan önce hissenin kodundan emin olun!

Yukarıdaki örnekte ‘Senet Adı’na ASELS yazdık. Fiyat konusuna dikkat etmeliyiz: Biz almak istediğimiz fiyatı giriyoruz.

Örneğin; ASELS’in son işlem fiyatı 31.80, siz fiyat olarak 31’den girerseniz işlem fiyatının 31’e düşmesini, size bu fiyattan satmak isteyen biriyle eşleşmenizi beklersiniz. Ama ben hemen almak istiyorum derseniz ‘Serbest Fiyat’ veya işlem fiyatının üstünde bir fiyat girebilirsiniz.

Daha sonra almak istediğimiz kadar lot sayısını gireriz. Örnekte olduğu gibi 32 TL’den 10 lot ASELS almak için hesabınızda 320 TL + Komisyon tutarı kadar para olması gerekir. Eğer varsa bilgileri kontrol ettikten sonra onayla deyip alış emrini banka aracılığıyla borsaya göndeririz.

Bilahare verdiğimiz emirlerin gerçekleşme durumuna bakmak için ‘Emirlerim’ sekmesine gidebiliriz. Banka bu alış işlemi için komisyonu tahsil ettikten sonra yatırım hesabınıza alış toplamı kadar bloke koyar, 2 iş günü sonra da hisseleriniz yatırım hesabınıza aktarılır. Bu 2 günlük süreyi beklemeden de aynı hisseleri satabilirsiniz.

Satış Yapma

Alış yapmaktan çok farklı olmayarak, bu sefer ‘Satış’ bölümüne ulaşırız. Burada satmak istediğimiz hisseyi seçip satış fiyatını ve satmak istediğimiz lot adedini gireriz. Aynı şekilde eğer mevcut işlem fiyatı ve altında fiyat seçerseniz satış işleminiz hemen gerçekleşir. Eğer daha yüksek bir fiyat girerseniz de yine sizden bu fiyattan almak isteyen biriyle eşleşmenizi beklersiniz. Hemen satmak isterseniz de ‘Serbest Fiyat’ veya işlem fiyatının altında bir fiyat seçebilirsiniz.

Satış işleminde de, banka komisyonu tahsil ettikten sonra yatırım hesabınıza satış toplamı kadar tutarı 2 iş gününün sonunda yatırım hesabınıza aktarır. Bu 2 günlük süreyi beklemeden de hesabınıza yatacak tutar kadar alış yapabilirsiniz.


Biraz uzun bir yazı oldu ama elimden geldiği kadar detaylı açıklamaya çalıştım. Umarım size faydalı olmuştur. Gözden kaçırdığım noktalar veya daha detaylı sorularınız varsa lütfen yorum bırakın. Beğendiyseniz de sosyal medyada paylaşın 🙂

Bundan sonra da daha tecrübeli borsa yatırımcıları için yeni bir rehber (kısa vadeli ve uzun vadeli yaklaşım, temel analiz vb.) hazırlayacağım yakında. Takipte kalın lütfen.

Ben bu işi kaptım, ayrıca Yurtdışı Piyasalarda İşlem Yapmak istiyorum diyenler de lütfen ilgili yazımı okusun. Apple, Amazon ve Google hissesi almak isteyen olabilir belki 🙂


Yazıyı beğendiyseniz diğer popüler yazılarım:

Yeni yazılar için TwitterFacebook ve Instagram hesaplarından takipte kalın!

Beğendiyseniz lütfen sosyal medyada paylaşın! Soru ve görüşlerinizi de yorum olarak bırakın! Teşekkürler

 

Beğendiysen paylaş lütfen!
  • 4
    Shares

Previous

Yeni Yılda Yaşamınızı Düzeltin

Next

Araba Almak Mantıklı mı?

34 Comments

  1. Mustafa

    Yeni başlayanlar ya da başlamayı düşünenler için gayet açıklayıcı bir yazı olmuş. Resmen beni gaza getirdin Mr. Milyoner 🙂

    Aklımda borsada işlem yapma fikri zaten vardı iyice tetiklemiş oldun…

    Bilgilendirme için teşekkürler.
    Takipteyim.

  2. Berkay

    Farz edelim ki Xbank’ta yatırım hesabı açtım ve 10 lot A şirketi hissesi aldım, sonra Xbank battı benim hisselerim de batar mı, yoksa onlar adıma kayıtlı mı ve başka bir yerden veya bankadan hisselerime ulaşabilir miyim?

    • Çok güzel bir soru: Hayır, bankalar borsada işlem yapmanızı sağlayan bir aracıdır sadece. Hisseleriniz sizin adınıza TAKASBANK olarak bilinen “İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.”de saklanmaktadır. Aşağıda bilgisi bulunan bu TAKASBANK sermayesinin % 63,83’i Borsa İstanbul A.Ş.’ye, % 17,04’i 11 adet Bankaya, % 19,13’si ise 30 adet aracı kuruma aittir.
      Yani Borsa’nın tamamen batması (ki bu ancak devletin de yok olması durumunda olabilir) dışında tamamen güvenlidir. Özetle bankanın batması sizin hisselerinize herhangi bir değer düşüklüğüne yol açmaz, işlemlerinize başka bir aracı üzerinden devam edebilirsiniz.

      TAKASBANK:
      1988-1992 döneminde İMKB bünyesinde bir müdürlük tarafından sunulan bu hizmetler, 1992 yılından itibaren İMKB ve üyelerinin ortaklığı ile kurulan İMKB Takas ve Saklama A.Ş.’ye devredildi. 1996 yılında bankacılık lisansı da alarak hizmet çeşitliliğini artıran İMKB Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank), borsada işlem gören menkul kıymetleri kaydileştirerek merkezi saklamasını yapmak üzere İMKB ile birlikte Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.’yi kurmuştur.

      Bankamızın en büyük ortağı olan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nın (İMKB) unvanının Borsa İstanbul A.Ş. (BİAŞ) olarak değişimine paralel olarak Takasbank unvanı da, 11 Nisan 2013 tarihinden itibaren “İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.-Takasbank” olarak değiştirilmiştir.

      Kaynak: https://www.takasbank.com.tr/tr/Sayfalar/Tarihce.aspx

      • Berkay

        Teşekkürler, aracı banka kullansam da bankamdan bağımsız olarak hisselerimiz güvende olduğunu anlıyorum.
        Peki, Türkiye bankalarından veya aracı kurumlarından, yabancı borsalardaki hisselere yatırım yapılabiliyor mu? Yani mesela ben de Tesla veya Amazon hissesine yatırım yapabiliyor muyum? Yoksa bir hisseye yatırım yapmanın tek yolu, o hissenin bulunduğu ülkeye giderek o ülkenin bankasında yatırım hesabı açmak mıdır?

        • Türkiye’den de aracı kurumlar (yatırım portföy şirketleri) vasıtasıyla yatırım yapabilirsiniz. ama bu yüksek komisyon oranlı ve minimum yatırım miktarı olan bir iş olacaktır. örneğin benim 10.000 TL var alayım derseniz kabul etmeyebilirler.

          bankalardan fon olarak endekslerine yatırım yapabilirsiniz, ama bu durumda tesla amazon şeklinde müstakil hisse seçimi olmayacaktır. yine komisyon oranları fazladır biraz.

          yatırım tutarını bilmiyorum ama o ülkeye gidip hesap açmak daha hesaplı olabilir 😀 yalnız mesela abd’de hisselerden edeceğin kar için gelir vergisi ödemen gerekecek, bizdeki gibi vergi muaf değildir hisse kazancı..

          • Berkay

            AB ülkelerinde de hisse karı vergilendiriliyor mu? Bir AB ülkesindeki bankada yatırım hesabı açarak diğer AB ülkesinin hissesi alınabiliyor mu?

          • Genel olarak AB seviyesinde bir vergilendirme yok, ama spesifik olarak bir ülke için sorarsanız araştırıp bulabiliriz.

  3. Berkay

    30 lot Bist30 alsam bu en çok işlem gören 30 hissenin her birinden 1 lot aldım anlamına mı gelir yoksa yatırımın bu hisselerin değerine oranına göre dağıtılır mı?

    • BIST 30 endeksi, Borsa İstanbul’da işlem gören ve piyasa değeri ile işlem hacmi en yüksek olan 30 şirketin hisse senedinin ortak performansının ölçülmesiyle oluşur. İşlem kodu, XU030‘dur. BIST 30 endeksinde yer alacak hisse senetlerinin belirlenmesi için fiili dolaşımdaki payların piyasa değerleri ve günlük ortalama işlem hacimleri büyükten küçüğe doğru sıralanır. Her iki sıralamada da üst sıralarda yer alanlar endekse alınır. Bu sıralamayı yılda 4 kez yaparlar, şirketler değişebilir.

      Yani 30 şirketin 1’er hissesi değil, piyasa değeri ve işlem hacmiyle orantısı ağırlığında yer alır. Örneğin ilk sıradaki GARANTİ BANKASI’nın ağırlığı diğer şirketlere göre fazlayken (Tek başına %10), son sıradaki ECZACIBAŞI İLAÇ’ın ağırlığı daha azdır (%0,36)
      Hatırladığım kadarıyla bir şirketin tek başına etkisi fazla olmasın diye en fazla %10 ağırlıkta olabilir (orandan emin değilim).

      Umarım açıklayabilmişimdir.

      • Berkay

        Teşekkürler, yazdıklarınızdan XU030 (bist30)’un ne olduğunu ve içeriğinin değişebilir olduğunu anlıyorum.
        Öyleyse “XU030 lot”u veya “XU030 hissesi” almak diye bir kavram yok, öyle midir?
        Yani Bist30’a yatırım yapılamıyor, sadece en fazla işlem gören 30 hissenin takibi açısından bu kavram kullanılıyor, doğru mu anladım aceba?
        Hep duyduğumuz S&P500, Nasdaq100 de bu şekilde herhalde.

        • en son bayağı oldu endeks alalı, ama bir aracı kurumun fonu şeklindeydi. bildiğim kadarıyla hisse senedi gibi alınıp satılmıyor. XU030 kodu izleme amaçlı.

          mesela finans portfoyun BIST30 diye bir fonu vardı, yıllık bir yönetim ücreti var. uzun vadeli almak için mantıklı değil, ama çok sık 30 hisseden alıp satacaksanız, alım satım komisyonu ödememek için alınabilir. benim kanaatim 30 hisse arasından kendiniz bir sepet yapıp (5-10) yatırım yapmak daha mantıklı gibi (tabi sizin kararınız, YTD değildir.)

  4. HAYKIRIS

    Merhaba Mr. Milyoner
    Blogunuzu yeni keşfettim. Bilgilendirici yazılarınızı keyifle okuyorum.
    Keyifle takip ettiğim lattedenborsaya.com ve parahanim.com var.
    Ayrıca genel anlamda takip edilecek isimlerin başında Mahfi Eğilmez ve Hakan Özyıldız geliyor. İkisi de çok kaliteli yazılar paylaşıyorlar.
    Alışveriş zaafımızı yenmek için minimalizm ile ilgili bloglar da mutlaka takip edilmeli.
    Sizinde takip ettiğiniz türkçe bloglar varsa bununla ilgili bir yazı paylaşırsanız sevinirim.

    • Merhaba,

      Ben de sizin lattedenborsaya.com’daki yorumlarınızı görmüştüm 🙂 Ben çok yeni başladım bloga ama naçizane anlatacak çok şeyim olacak çünkü yaklaşık 10 yıldır kanaatkar yaşamı (minimalizm) benimsedik ve birikimlerimi çeşitli yatırımlarla (bir kısmı başarılı bir kısmı başarısız) değerlendiriyoruz (Eşim Ms. Milyoner ile birlikte).

      Yorumlar, eleştiriler, düzeltmeler benim için çok değerli. Blogu sadece kendi sesim (monolog) olarak değil sizlerin de katkısıyla gelişen bir diyalog olmasını isterim. Çünkü o kadar çok değerli insanla tanıştım ki, twitterdan DM ve e-mail gönderenler sayesinde. Umarım bu artarak devam eder çünkü hem ben de yeni şeyler öğreniyorum hem de FIRE süreci uzun bir süreç birbirimize destek (moral, bilgi paylaşımı, öneriler vs.) olabiliriz.

      Sizinle de yolumuzun kesişmesinden memnun oldum. Kendi faydalandığım kişi ve bloglar hakkında da bir yazı yazma fikri verdiniz bana :), en yakın zamanda paylaşırım umarım.

      Teşekkürler.

  5. Berkay

    Spesifik olarak; bir Yunan bankasında yatırım hesabı açıp Alman veya İngiliz veya İsviçre borsalarında işlem gören hisse alabiliyor muyuz? Alabiliyorsak, burdan gelecek kazanç Yunanistan’da vergilendiriliyor mu?

  6. Asli26

    TC vatandaşı olmayan biri yatırım hesabı açabilir mi?

    • merhaba,

      size yakın bir vergi dairesine giderek pasaportunuzla yabancı kişiler için çıkarılan vergi numarası aldıktan sonra istediğiniz bankada hesap açabilirsiniz.

      • Asli26

        Anladım. Peki bu durumda yabancı hisse için kesilen vergi yabancılar için de aynı mı olacaktır?

        • Türkiye’de elde edeceğiniz Borsa İstanbul hisse kazançları %0 vergi oranına tabidir. yani Türk vatandaşı veya yabancılar hisse kazancı için vergi ödemez.

  7. Aydın

    Merhaba yazılarınızı yeni takip etmeye başladım, ve sayenizde hayatımda değişiklikler yapmaya karar verdim. Bende ilk adim olarak bir yatirim hesabı açtım. Enparada borsa islemleri yapilmadigi için kullanmadığım vadesiz hesabımın olduğu İş bankasindan yatırım hesabı açtım. Bir iki gündür ufak tefek işlemlerle öğrenmeye çalışıyorum. Fakat sanırım iş bankasinda oranlar yüksek, niyetim UVY olsada kafamı kurcalıyor. Sizler hangi bankalar ile çalışıyorsunuz. Oranları daha düşük bankalar hangileri. Siz de bildiginiz yada çalıştığınız bankaların oranlarını paylaşırsanız sevinirim. İş bank ta devam mı etmeli yoksa yolun başındayken değişiklik mi yapmalıyım
    Şimdiden vereceğiniz bilgiler için teşekkür ederim.

    • Merhaba Aydın,

      Gerçekten çok sevindim! Başlamak en önemli aşama, eğer mevcutta büyük birikimin yüksek değilse ve alım-satım tutarların da aynı şekilde büyük olmayacaksa komisyonlara çok takilmana gerek yok. Yani aylık birikimini aktarıp elinde tutacaksan komisyon için endişenlenme. Ben 3 farklı bankayla çalışıyorum şu an, farklı işler için farklı bankalar. Komisyonlar da pazarlığa tabi olabiliyor. senin şu an yüksek bir pazarlık gücün olmayabilir.

      Sana tavsiyem, ilk aşamada küçük miktarlarda başla. Borsaya kısa vadede zengin olma gözüyle bakma lütfen, günde 5 vakit fiyatlarını kontrol etme 🙂 eğer niyetin de uvy ise işin devamlılık kısmına odaklan. yani her ay tasarruf etmeye. çünkü özellikle birikiminin az olduğu dönemde 1.000 TL yatırıma %30 kazansan 300 TL ancak kazanırsın, ama ayda 500 TL daha eklesen %50 artar birikimin 🙂

      daha fazla tasarruf edebilmekle ilgili yazılar da yazacağım inşallah. yine de düşük komisyon konusunda fikri olanlar varsa belki burada paylaşırlar.

      güzel kazançlar seni bekliyor 🙂

  8. Emre

    Hocam 5 yıldır kısmen yatırım yapmaktayım. Kötü tecrübelere sahip oldum. Şimdi UVY’nda karar kıldım. Bu XU30 eksndeksine nasıl yatırım yapabiliriz. İşcep kullanıyorum.

    • Merhaba Emre Bey,

      Bu konuda bir tweet atmıştım, yurtdışında inanılmaz düşük masraflı (%0,04) endeks fonları var. Birçok küçük yatırımcı hisse seçme ve takip etme stresi yaşamadan bunlara yatırım yapıyor. Bizde de var bu fonlar:

      -Bildiğim en düşük masrafı alan fon: http://www.ist30.com/sayfa/ist30-bist-30-endeks-fonu-bilgileri
      ama o da %0,73 alıyor yıllık anapara üzerinden! uzun vadede anapara üzerinden her yıl ödenecek bir komisyon! yurtdışı örneğinin tam 19 katı fazla bir komisyon oranı!

      -mesela sizin kullandığınız iş bankasındaki de: https://www.isbank.com.tr/TR/bireysel/yatirim-urunleri/yatirim-fonu/hisse-senedi-fonlar/809/Sayfalar/809.aspx#tab3
      ama şu masraf oranına bakın: %1,90!!!!! yurtdışı örneğinin tam 45 katı!!!! böyle bir şey olabilir mi? tek yapacakları 30 hisse alıp tutmak! aktif bir hisse takibi yapmayacak bir fon! her yıl anaparamız üzerinden %2 kırpacak, kar etmese bile!!!! ben 1 kuruş bile koymam bu fona!

      özetle yurtdışındaki örnekleri gibi düşük komisyonlu bir fon olmadığı için ben tercih etmiyorum. Size de tavsiye etmem ama tabi ki sizin kararınız. umarım yardımcı olabilmişimdir.

      Selamlar.

      • Emre

        Vakit ayırdığınız için çok teşekkür ediyorum. XU30 hisselerinden karma yapmak daha mantıklı öyleyse. Halihazırda 10 firmada hissem bulunmakta bu şekilde daha cazip.

  9. Mustafa

    Selamlar MR.Milyoner,bu işlerden anlamıyorum ama sizin sayenızde bir fıkır sahıbı oluyoruz.. örnek,bu gun 5.000 TL aselsan alsam çocuklara yatırım olsun diye on yıl sonra ciddi bir para olurmu acaba ..şimdiden çok teşekkurler.. Saygılar.

    • Merhaba Mustafa Bey,

      Buna kesin bir cevabı hiçbir kul veremez. Ama yatırım yapmazsanız çocuklarınıza herhangi bir para bırakamayacağınız kesin!

  10. Abdullah

    Merhaba mr milyoner ben bir şirketin hisse senedini alsam 1 gün tutsam yada 15 gün yada 1 yıl yada….. Bu durumda bu şirket kar payı dağıtırken bana nasıl bir hesapla dağıtacak.birde her şirket kar payı dağıtımı yılda bir mi yada ayda bir mi nasıl aralıklarla dağıtır.kar payı dağıttığı gibi eger zarar ederse zarar payı da dağıtırmı.teşekkürler

    • Merhaba,

      Şirketin kar payı dağıtımının gerçekleştirileceği günden sadece 1 gün bile önce alsanız tamamına hak kazanırsınız. Ama bütün yıl sahip olup 1 gün önce satarsanız hiç alamazsınız. Kar payı dağıtımında anlık sahiplik esastır, herhangi bir dönemsellik aranmaz.

      Hukuki anlamda zarara da ortaksınızdır, ama sermayeniz nispetinde. Bu durum da şirketin tasfiyesi durumunda gerçekleşir ve sadece yatırdığınız sermaye kadar yükümlü olursunuz (yani ayrıca sizden para istenmez). Fakat borsada zarara ortaklık şeklinde bir para ödeme mekanizması yoktur.

Bir cevap yazın

Tüm hakları saklıdır. & İzin almadan kullanılamaz

%d blogcu bunu beğendi: