Mr. Milyoner

Tasarruf + Birikim + Yatırım = Finansal Özgürlük

uzun vadede türk lirası mı dolar mı

Uzun Vadede Türk Lirası mı Dolar mı?

Dolar son günlerin favori muhabbet konusu. Her ortam ve sohbette en az bir kez “Dolar da çok arttı, daha da artar mı ki?” minvalinde sorular gündemimizde. Haksız da sayılmayız, son bir yıldaki artışı baş döndürüyor.

Ben de mütemadiyen 🙂 doların akıbetini düşünürken: “Acaba dolara fazla mı önem veriyoruz? Yoksa %20’lere varan faiz oranlarıyla Türk Lirası daha fazla kazanç getirebilir mi?” sorusu şimşek gibi çaktı aklımda. Açıkçası ilk aşamada pek mümkün görünmedi ne yalan söyleyeyim. Çünkü kendimi bildim bileli dolar sürekli şahlanıp yükselir.. Ama araştırmacı kişiliğime söz dinletemedim ve bir karşılaştırma yapmam gerektiğini düşünerek çalışmalara başladım. 

Ahmet mi, Murat mı?

Henüz daha çalışmanın veri toplama aşamasında, dedim ki meşhur Ahmet ve Murat isimli arkadaşlarla yeni bir Twitter anketi yapalım. Bakalım okuyucularımızın genel intibası ne yönde:


Soruyu sorarken bazı hatalar yapmışım, öncelikle 30 Haziran 1990 günü cumartesiye geliyormuş 🙂 Bir de 1 yıllık vadeli hesabın yılın sonunda faiz kazancıyla birlikte tekrar vadeli hesaba dönüştüğünü, yani bileşik faizden bahsetmemişim.  Bu eksiklikler için özür dilerim. Ama okuyucular genel konsepti ve sorunun özünü hemen anladılar. Ayrıca verdikleri oyların yönü (4100 kişinin %65’i) de benimkiyle aynı oldu. Ben de dolara yatırım yapan Murat kazanır demiştim..

Metodoloji

Ankette Haziran’dan Haziran’a bir karşılaştırma düşünmüştüm, ama hem faiz oranları hem de enflasyon için yılbaşından sonuna doğru şeklinde yapmanın daha doğru olduğuna karar verdim. 1990-2017 sonu için yılları takip eden, 2018 için de 6 aylık bir işlem yapıyorum.

Bir de 100 TL ile yatırım yapar demiştim, ama 1990’da 100 TL gerçekten pek de yatırım yapılacak bir para değilmiş! Siz tablolarda 6 sıfır atılmasının karşılaştırmayı zorlaştırıcı etkisini görmemeniz için yine 100 TL olarak göreceksiniz. Ama hesaplamada 100.000.000 TL (6 sıfır atılmamış rakamdır, bugün 6 sıfırı atılmış ve enflasyonla yeniden değerlenmiş hali 398.151 TL’dir.) kullandım.

Türk Lirası ve Dolar için ortalama mevduat faizleri rakamlarını TCMB’nin EVDS isimli veri merkezinden temin ettim. Enflasyon artış oranlarını TÜİK’ten aldım (öyle 1990’dan 2018’e kolayca rakamları koyduklarını sanmayın, hayli uğraşıp kendim hesapladım). Stopaj oranlarını da internette samanlıkta iğne arar gibi tarayıp buldum, sağolsun sürekli oynayıp durmuşlar stopaj oranlarıyla… (eğer yanlış bilgi varsa lütfen uyarın yorum olarak, güncelleyeyim.)

Uzun Vadede Türk Lirası mı Dolar mı Kazançlı?

Yazının başlığında da olan soru biraz genel ve yuvarlak, o yüzden netleştirelim ve önce ankette sorduğum gibi 1990 yılından bu yana oluşan duruma bakalım.

1990’dan – 2018’e

Üniversitenin ilk yılında bir bankada staj yapmıştım. Stajda öğrendiğim tek şey: bankacı olmak istemediğimdi 🙂 Bir de vadeli mevduatçı teyzelere şaşırdığımı hatırlıyorum. Milyonlarca liralık Türk Lirası ve döviz mevduatlarına faiz pazarlığı yaparlardı. 90’larda henüz bir çocuktum ama eminim faiz o dönemde daha da hararetli bir konudur.

Lafı daha fazla uzatmadan 1990’dan bu yana Türk Lirası ve dolar mevduatın durumunu tek tabloda görelim:

(Eğer rakamlar küçük görünüyorsa tabloya tıklayıp büyük halini görebilirsiniz)

Tablonun başlıkları umarım yeteri kadar kendisini açıklıyordur. Eğer hesaplama tablosu karışık görünüyorsa veya hatalar varsa yorum olarak belirtin lütfen.

1990 Ocak ayında eşit miktarda parayı vadeli olarak mevduat şeklinde değerlendiren arkadaşlardan Türk Lirasını seçen Ahmet 894.006 TL’ye ulaşarak Doları seçen Murat’tan daha fazla kazanç elde etmiş. Parasının faizine hiç dokunmayıp onun da değerlenmesini sağlayarak “Bileşik Faiz“in gücünden yararlanmış ve enflasyonu da yenmiş.

Benim de hiç beklemediğim şekilde kazanan Türk Lirası oluyor. Doların değeri % 198.735 (yazıyla yüzde yüzdoksansekizbinyediyüzotuzbeş!) arttığı halde (evet o kadar çok)…

Tamam da Nasıl?

Gerçekten kendi adıma ilginç bulduğum bir sonuç çıktı. Sonra dedim ki; acaba baz yıl mı yanıltıyor? Yani 1990 değil de 1991, 1992 veya başka yıllardan mı başlasam. Hepsini denedim inanır mısınız… 1990’dan 2004 yılına kadar tam 15 farklı yıldan başlayacak şekilde çalışmayı tekrar tekrar yaptım. Sonuç değişmedi! Hangi yıl başlarsam başlayayım yine de kazanan Türk Lirası oldu. Mesela 2000 yılından başlatınca TL’nin $’a attığı fark neredeyse 2 katını buldu!

Peki neden? İlk aklıma gelen 90’lardaki yüksek faizler oldu. Ama tablodaki rakamlara yakından bakarsanız göreceksiniz, 90’larda yarışı dolar önde götürüyor. Türk Lirasının öne geçmesi 2003 yılından itibaren doların değer kaybetmeye başlamasıyla oluyor.

2005’ten -2018’e

Belki okuyuculardan bu çalışmamın zaman kaybı olduğunu düşünenler olabilir. Geçmişe bakarak bugünkü yatırım kararlarımızı veremeyiz diye kesip atabilirler. Kısmen doğru tabii ki; geçmişte çok yükselen bir yatırım enstrümanı gelecekte de aynı şekilde yükselecek diye (kesin) bir sonuç çıkarılamaz. Ama çok uzun yıllara ilişkin trendlere ve özellikle karşılaştırmalara bakmak, bence kesinlik arz etmese de bize bir fikir verebilir.

Aynı çalışmayı çok geriye gitmeden, bir de 2005 yılından itibaren Türk Lirası ve Doların performansına bakalım:

İşte 2005’ten sonra durum değişiyor. Faizlerin düşmesiyle birlikte dolara karşı gücünü kaybediyor Türk Lirası.

Bundan Sonra Ne Olabilir?

Who knows? Ekonomi ve özellikle tahmin konusunda nice profesörler/yatırım uzmanları bile genellikle başarısız oluyor. Ben herhangi bir yorum yapmaktan bile kendimi imtina ediyorum. Sadece şöyle bir kıyas yapabiliriz:

  • Şu an bir bankaya gidip 100.000 TL’ye 1 yıl için ortalama %19 gibi bir oranla vadeli mevduat yapabilirsiniz. 1 yılın sonunda da elinize stopaj sonrası net 117.100 TL geçecektir.
  • TL yerine dolar mevduat yapmak isterseniz; 100.000 TL ile 4,80 kurundan 20.833 $ alabilir ve 1 yıl için ortalama %3.75 gibi bir oranla bağlayabilirsiniz. 1 yılın sonunda elinize stopaj sonrası net 21.497 $ geçer.
  • Eğer Türk Lirası kazançla karşılaştırırsak, başabaş bir getiri için dolar kurunun 117.100/21.497= 5,45 olması (%13,5 artması) gerekir.

Yani, eğer 1 yıl sonra dolar kurunun 5,45’ten daha fazla olmasını bekliyorsanız tercihinizi dolardan yana kullanmalısınız. Fakat dolar kurunun 5,45’ten daha az olacağını düşünüyorsanız, seçiminiz Türk Lirası olmalı.

1 yıl sonra dolar kurunun ne olacağını da bilmek de zor zanaat…

Mr. Milyoner


Yazıyı beğendiyseniz diğer popüler yazılarım:

Yeni yazılar için TwitterFacebook ve Instagram hesaplarından takipte kalın!

Görüşleriniz de lütfen yorum olarak bırakın.

Beğendiysen paylaş lütfen!
  • 2
    Shares

Previous

“Nasıl Milyoner Oldu?” Serisi – 10 – Hedef: 2016

Next

Statünün Değil, Varlığın Peşinde Ol

6 Comments

  1. mehmet

    1990 yılında ilkokul birinci sınıftaydım ve haftalık 1000 lira harçlık alıyordum. Simit 200 lira fruko 300 lira ve cola 400 liraydı.Sadece simit alabildiğim haftalık ucretimi bile yemeden 1yıl biriktirsem 50.000 lira ediyordu. Burda mevduata yatırılan para anladığım kadarıyla 100.000.000 lira yani benim bir yıllık hariban harçlığımın 200 katı. Yazıyı çok beğendim elinize emeğinize sağlık.Okuyanlara fikir vermesi açısından paylaşayım istedim.

  2. Efe

    Stopaj vergisi %15 olması gerekmiyor mu ?

  3. Onur

    Hocam selamlar,

    Öncelikle yazı için teşekkürler, gerçekten emek harcadığınız belli oluyor.

    Yazınızı okuduktan sonra aklımda iki soru belirdi. Müsadenizle hem sizinle hem de blog okuyucularınızla paylaşıyorum.

    1) TL mevduat faizinde güncel olarak yıllık brüt %19’u çok kasmadan verebilecek bir banka mevcut mu gerçekten ? (Cepteteb bile 17.50 brüt veriyor. Odea gibi yok 4.000 vadesizde tutulacak vs olarak şart koşmadan %19 veren var mı ?)

    2) Ben tam bir Euro’cuyum 🙂 küçüklüğümde arkadaşlarım, ellerine geçen parayla bakkala koşarken ben evimizin yakınındaki döviz bürosundan 10’ar Euro alır, büronun verdiği reklamlı saydam kaplarda, kitaplığımda saklardım.
    Euro’ların temizliği, şekli şemali çok hoşuma giderdi.
    Soru geliyor: Yabancı para denildiğinde neden aklımıza dolar geliyor ? Euro’nun tarihsel geçmişinin daha kısa olması mı bizi etkileyen? Günümüzde de Eur son yıllarda USD’den her zaman daha değerli oldu. Hele ki 2017’deki artış, Eur’da olanlara gerçekten çok yaradı.

    Teşekkürler.

    • Merhaba,

      epostayibosverelim@gmail.com orjinal olmus 🙂 maili istememin sebebi yorumunuza cevap yazıldığında size bilgi iletilmesi sadece, yoksa başka bir amaçla kaydedilmiyor.

      1) Cepteteb şu an internet sitesinde https://www.cepteteb.com.tr/cepteteb-vadeli-hesap-faiz-oranlari %19’u görebilirsiniz. ayrıca birçok banka şubesi pazarlık unsuruyla bunun üstünde de verebiliyor.

      2) Diğer birçok yazıda bahsetmiştim, her ne kadar AB ile ticari-sosyal ilişkilerimiz çok daha yoğun olma da bi dolarizasyon var. Aynısı benim için de geçerli. Euroyu da çalışabilirim uygun zamanda, fakat euro faizleri hayli düşük olduğu için uzun vadede geride kalabilir dolardan. Ama belli mi olur 🙂

      Selamlar.

Bir cevap yazın

Tüm hakları saklıdır. & İzin almadan kullanılamaz

%d blogcu bunu beğendi: