Mr. Milyoner

Tasarruf + Birikim + Yatırım = Finansal Özgürlük

ETF – Exchange Traded Funds – Nedir?

Hepinizin tanıdığı meşhur yatırımcı Warren Buffett, 2007 yılında Protégé Partners isimli yatırım şirketindeki bir fon yöneticisiyle 1 milyon dolarlık bir bahse girdi. Bahsin konusu şuydu: Warren Buffett; basitçe S&P 500 endeksini birebir takip eden bir ETF’in, aktif olarak hisse/yatırım enstrümanı seçerek yapılan yatırımdan daha fazla kazanacağını iddia etti. Bahsi gören diğer fon yöneticisi 5 farklı hedge fund belirledi ve 10 yıl süren kapışma başladı. 2017 yılına, yani bahsin sonuna, gelindiğinde kim kazandı dersiniz? ETF Nedir

ETF Nedir

Tabii ki Buffett Baba* 🙂 S&P 500 endeksini takip eden ETF yıllık ortalama %7.1 getirirken, o çok bilgili ve tecrübeli finans uzmanlarının yönettiği aktif fonun ortalaması ise sadece %2.2!

*Kaynak: Fortune. Ayrıca kazandığı bu 1 milyon doları da bir yardım kuruluşuna bağışlar. 

ETF Nedir?

Üstad Buffett’ın bu kadar güvendiği, üstüne 1 milyon dolar bahse girdiği ETF nedir, bir bakalım:

ETF, yani exchange traded fund, türkçeye borsa yatırım fonu olarak çevrilmiş, ama bence “borsada işlem gören fon” daha doğru olurdu. Çünkü ETF’ler sadece bir borsa endeksini takip eden hisse gruplarında oluşmayabilir. Örneğin, “SPDR Gold Trust” tamamen külçe altın fiyatına endeksli bir ETF’dir, yani emtia vb. bir çok farklı alanda ETF’ler bulunuyor.

Mesela şu linkteki websitesinden varlık büyüklüklerine göre sıralanmış şekilde ETF’leri görebilirsiniz. İsimleri size bir fikir vermezse, tıklayarak nelere yatırım yapan ETF’ler olduğunu görebilirsiniz.

Hatta bizim için bile bir ETF yapmışlar sağolsunlar: iShares MSCI Turkey ETF

Altın, Petrol, Gayrimenkul, Gelişmekte olan Piyasalar, Temettü Hisseleri, “Semiconductor” Şirket Hisseleri, Yenilenebilir Enerji Şirket Hisseleri… Aklınıza gelebilecek her konuda bir ETF bulabilirsiniz artık…

“Eskiden beri hisse fonları var, şimdi bu ETF’in ne farkı var?”

Güzel soru (Kendi kendime sordum ama herhalde sizin aklınızdan da geçmiştir. 🙂 ) Evet endeksi takip eden fonlar çok eskiden beri var. Ama ETF’lerin iki önemli farkı var;

  1. Borsada işlem gördüğü için sizi bir aracı kuruma bağlamaması, istediğiniz şekilde al/sat yapabilme imkanı
  2. Çok daha düşük komisyon ve ücretle çalışması

Mesela Buffett’ın bahse girdiği hedge fund’ların %2 anaparadan, %20 getiriden komisyonu vardır! (zaten bahsi kaybetmelerinin en büyük sebebi de bu ücretler her yıl ödenince kazancın kuş kadar kalması) Çünkü adamlar profesyonel uzman! sabah akşam sizin için hisse araştırıyorlar, otel köşelerinde toplantılar vs. hep sizin için.. Ama örneğin dünyanın ilk ve en büyük ETF olan SPDR S&P 500’inin ücreti sadece binde 1, yani %0,1.

ETF Neden Önemli?

Biz Küçük Yatırımcılar, dürüst olalım ne kadar uğraşsak da işimizin gücümüzün arasında okuyup didinip finans ve yatırım uzmanı olmamız imkansız. Bunu bir itiraf edin kendinize. Tam siz okuyup araştırıp belli bir seviyeye geldiğinizde finans dünyası arada size 10 sene fark atmış olacak.. Alıp okuduğumuz kitapların çoğu daha baskıya girerken eski bilgi oluyor. Siz gazetede/internette bir şirketle ilgili haberi okuduğunuz an, o haberle işlem yapmış trader ondan sonra üçüncü kahvesini içiyor..

Vizontele’de Belediye Başkanı ne diyordu:

“Buraya gazeteler iki gün sonra geliyor, bizim görüp şaşırdığımız bir havadisi büyük şehirdekiler çoktan unutmuş oluyor.”

Moralinizi bozmak için söylemiyorum. Kendimi de bu söylediklerimden ayrı tutmuyorum. Sadece bunun farkına varabilecek kadar uzun zaman piyasalar ve uzmanlarıyla haşır neşir oldum..

Peki biz bu bilgi eksikliğimizle piyasalarda nasıl işlem yapabiliriz? Tek tek hisse senetlerini nasıl takip edip seçeceğiz? İşte bu sorunun cevabı: ETF’ler sayesinde.

Hisse Seçmek

Warren Buffett piyasalar konusunda uzman, birçok profesyoneli istihdam ettiği Berkshire Hathaway isimli koca bir yatırım şirketi var. Bunlar sayesinde şirketler hakkında detaylı araştırmalar yapıp büyük yatırımlar yapıyor. Ama biz küçük yatırımcılar açısından bilgi ve emek kaynakları kısıtlı. Bu nedenle hisse seçerken asimetrik bilgi ve hatta hiç bir bilgi olmadan karar vermek durumunda kalanlar oluyor.

Peki hisse seçmek yerine bütün endekse yatırım yapmak? Örneğin S&P 500 endeksindeki hisselerden birkaç tanesine yatırım yapmak yerine endeksin tamamına yatırım yapılamaz mı? ETF’ler sayesinde bu mümkün olabiliyor.

UYARI: Hisse seçmeyin, bütün endekse yatırım demiyorum! Sadece böyle bir alternatif olduğundan, sizin için uygunsa kendi kararınızı vermeniz gerektiğini belirtmek istiyorum.

Yatırım Guruları

Twitter’daki üstadlardan, bankanızın yatırım uzmanından, arkadaş sohbetlerinden veya eniştenizle konuşurken dahiyane yatırım fikirleri ve hatta başarılarını dinlersiniz: Aldıkları bütün hisseler tavan yapmıştır, hiçbir yatırımlarından zarar etmemişlerdir. Enflasyon artı 3 puan getiriler neymiş, her yıl parayı üçe katlamazlarsa üzülürlermiş…

Kısa vadede (birkaç ay, bir yıl veya es kaza iki yıl) bu şekilde inanılmaz başarılar yakalayanlar vardır tabii ki. Ama uzun vadede gün sonuna bakıldığında; aldıkları risklerin bir kısmında başarılı olanlar, belki daha fazlasında ise kaybedecek ve Buffett’ın Bahisi örneğinde olduğu gibi endeksin bile gerisinde kalacaklar.

Eğer bir yatırım aracının getiri potansiyeli çok barizse, zaten herkes görmüştür. Ya da hiç kimsenin görmediğini gördüğünüzü sanıyorsanız, büyük ihtimalle zaten öyle bir şey yoktur!

Türkiye’deki ETF’ler

Bizde maalesef pek ETF yok, olanların da yönetim gideri ücretleri yüksek.. Mesela yukarıda bahsettiğim SPDR S&P 500 ETF’inin yönetim gideri %0,1 iken, bizdeki benzerlerinin %0,7. Şimdi fark sadece %0,6 mı demeyin, aslında %600 fark var! Hatta Vanguard şirketinin S&P500 ETF’inin gideri sadece %0,05.. Fark oldu mu %1200!!!!

Bizde mesela hiç BIST100 ETF’i yok. Sadece BIST30’a endeksli birkaç ETF var. Bir de altına endeksli bir ETF’imiz var. (Eğer bildiğiniz başka ETF’ler varsa yorum olarak belirtin, yazıya ekleyeyim.)

Bir kısmı şöyledir:

  • DJIST: BIST’in en büyük 20 şirketine endeksli, %0,74 yönetim gideri
  • BIST30: BIST30’a endeksli, %0,73 yönetim gideri
  • ISY30: BIST30’a endeksli, %0,71 yönetim gideri
  • GOLDTR: Altına endeksli, %0,47 yönetim gideri
  • GMSTR: Gümüşe endeksli, %0,47 yönetim gideri

Bütün ETF’lerin listesi: https://www.kap.org.tr/tr/YatirimFonlari/BYF (Bilgi için Can Balkan’a teşekkürler)

Açıkçası tek yapacakları bist30 endeksini takip etmek olan fonların neden %1’e varan masraf talep ettiklerini anlamak mümkün değil! Gerçi altın alanın bile yarım puan gider yazdığını görünce..

Sonuç

ETF’in ne olduğu, avantajları ve masrafları hakkında genel bir bilgimiz oluştu. Türkiye’dekiler maalesef yüksek giderleri nedeniyle uzun vadeli alıp tutmak için mantıklı görünmüyor. Ama kısa vadede hisse seçemediğiniz durumlarda borsaya yatırım yapmak isterseniz yardımı dokunabilir (Ben bir dönem yapmıştım, milyoner serisini takip edenler bilecektir).

Bu ETF’leri daha çok ABD piyasalarına yatırım yapmayı düşünenler kullanabilir. Çünkü nispeten oradaki şirketleri daha az tanıyacakları için spesifik bir hisse yerine bütün endekse yatırım yapılabilir. Veya APPLE, NETFLIX vs. gibi teknoloji hisselerine yatırım yapmayı düşünüp hisse seçemeyenler NASDAQ100 endeksine bağlı ETF’leri tercih edebilir.

Bunların hepsi birer alternatif, yatırım yine sizin düşünüp karar vereceğiniz bir husus. Ama ben de sizlere seçenekleri anlatmak istedim. Umarım faydalı olmuştur.

Eğer farklı sorularınız veya eklemek istedikleriniz varsa yorum bölümünde aktarırsanız, yazıyı güncelleyebilirim.

 

Mr. Milyoner


Yazıyı beğendiyseniz diğer popüler yazılarım:

Yeni yazılar için TwitterFacebook ve Instagram hesaplarından takipte kalın!

Görüşleriniz de lütfen yorum olarak bırakın.

Beğendiysen paylaş lütfen!

Previous

“Nasıl Milyoner Oldu?” Serisi – 9 – Tebdil-i Mekan: 2015

Next

“Nasıl Milyoner Oldu?” Serisi – 10 – Hedef: 2016

16 Comments

  1. VaryemezAmca

    Guzel bilgilendirici bir yazi. Elinize Saglik. Bir seyi duzeltmek isterim. ETF ile Index Fund ayni sey degil. Buffet in bahsettigi seyler Index Fonlari aslinda. Vanguard icin de bahsettiginiz S&P500 VTSAX bir ETF degil Index Fon/Yatirim fonu. ETF ler normal hise senedi gibi cabuk sekilde alinip satilirken Index Fonlar biraz daha yavas enstrumanlar. Bu yuzden spekulasyon’a/ volatiliteye ETF ler kadar acik degiller. Hatta Bogle ustad bu sebeple ETF leri biraz elestirse de Avrupa Piyasasina girebilmek icin Vanguard da bir kac ETF acti son yillarda. Ana Turk Yatirimcisinin index fonlara erismesi gayet zorken ETF lere daha kolay sekilde erisebilir

    • Merhaba,

      Endekse yatırım yapan ETF’lerden bahsediyorum, Index Fund’lardan değil. Mesela yazıda anlattığım Vanguard S&P500 ETF’i kısa kodu VOO , Vanguard’ın bu ETF’i de 2010’dan bu yana işlemde. (bu arada Vanguard, yani Bogle’ın şirketi, 2001den beri sürüyle ETF çıkarıyor: bakınız)

      Buffett Amca’nın bahsi index fund hakkında değil, Endeks’ten kastı S&P500 gibi bütün piyasaya yatırım yapmak. Bunu ister index fundla yap, istersen ETF’le. İstersen de 500 hissenin tamamını tek tek satın al. Buffett emminin 🙂 (daha bizden olsun) ispatlamak istediği “küçük yatırımcı için hisse seçmek zor iş, bütün endekse (index fund değil, S&P500) yatırım yapsın, daha bile çok kazanır” dır.

      Sanırım sık kullandığım endeks kelimesinden dolayı aklınız index fund’lara gitti.

      Selamlar.

  2. Turgut

    harika bir yazı olmuş… Ama şimdi artık başka bir yazı daha yazmak zorundasınız 🙂 Türkiyedeki yatırım fonlarından alınan ücretler ve komisyonlar…..çoğu yatırımcı bunun farkında değil.Gerçi BES yazınızda değinmiştiniz ama bence bu konuyu daha çok açmalısınız.
    Birde mümkünse İşportföyün elektirikli araçlar fonu ve işbankası iştirakleri fonu hakkındaki görüşlerinizi merak ediyorum.KAP da portföyüne bakmak istedim fakat daha açıklanmamış. elinize dilinize sağlık.

    • Merhaba Turgut Bey,

      Sağolun güzel sözleriniz için. Dediğiniz fonları bilmiyorum ama bir bakayım, umarım ilk fırsatta onlardan da bahseden bir yazı hazırlayabilirim.

      Selamlar.

  3. long-term

    Vanguard’ın kurucusu aynı zamanda ilk endeks fonunun yaratıcısı John Bogle’un “Common Sense Investing” adlı yatırım kitabı okumaya değer bir kitaptır. Kitapta kendisi fonlar tarafından alınan yüksek komisyon vb. ücretlerin 20-30 yıl gibi uzun vadede karın büyük bir kısmını yutacağını ifade etmektedir. Sağduyulu bir yatırım yatırım şirketlerini zengin etmekten ziyade yatırımcılara kazandırmayı amaçlamaktadır. Warren amca da aynı şekilde bir toplantı da bu kitabı çok ilginç bulduğunu okunmasının faydalı olacağını ifade etmektedir. “Sağduyulu Yatırım”ın mümkün olduğunca komisyon vb. giderlerin minimize edilerek pasif bir şekilde yapılması gerektiğini, bu şekilde yapılacak yatırımın profesyonel yatırımcıların bile %80inden daha fazla getiri sağlayacağı çok güzel açıklanmıştır. Bende bu şekilde endeks odaklı bir yatırımı desteklemekle beraber Türkiye’de bunun çok zor olduğunu fark ettim. Yazınız için teşekkürler.

    • Merhaba,

      Vanguard zaten şu an ABD’de düşük komisyonlu yatırım konusunda 1 numara durumda. Hem emeklilik fonları hem de vatandaşın yoğun bir talebi var. Kitap tavsiyeniz için teşekkürler, bu sıralar biraz yoğunum ama listeye aldım. İlk fırsatta okuyacağım.

      Selamlar.

  4. Hakan

    Şunuda belirtmek isterim ki dow jones fonu veya yabancı piyasalarda işlem gören fonlardan aldıgınızda yönetim giderinin yanında kardan % 10 stopaj alıyor devlet. Bunuda göz artı etmeyin. %0,74 yönetim ücreti ve kardan %10 stopaj. Bence makul değil.
    Bu arada hocam siz yönetim giderlerine nerden baktınız öğrenebilir miyim ? Normal türk yatırım fonları bile %2 den aşağı yönetim gideri almıyorlar.

    • Merhaba,

      Hisse senedi yogun fonlar için stopaj oranı %0’dır, yani gelir vergisi ödemezsiniz. Ama hisse dışında, altın vs. gibi ETF’lerde de stopaj uygulanır.

      Yönetim giderlerini ETF’lerin kendi websitelerinden aldım. Hatta linklerini de verdim yazıda daha detaylı bakmak isteyenler için.

  5. Onur

    Guzel bir yazi teşekkürler.

  6. Cihan Cicek

    Detayli calismaniz icin cok tesekkurler, Mr. Milyoner,

    Sayenizde biraz daha aydinlanmis olduk. Benim bir sorum olacak ETF ler hakkinda.

    Simdi ETF lerin icinde belli sayida sirketin belli oranlarda hissesinin oldugunu biliyoruz. ETF ler ayni hisseler gibi alinip satiliyor ve fiyatlari degisiyor. Peki, bu ETF fiyatini belirleyen temel unsur ETF’nin icindeki sirketlerin degerinin artip – artmamasi mi yoksa; ETF’nin borsada alinip – satilmasi mi ? Ya da ikisi beraber mi?
    Mesela ornek olarak ETF icindeki sirketlerin hisse degeri bir gun icinde artiyorsa;
    o gun kimse o ETF’yi almasa dahi; ETF de artacak diyebilir miyiz?

    Tesekkurler.

    • Merhaba Cihan Bey,

      Teşekkür ederim, aslında siz böyle güzel sorular sordukça daha faydalı yazılar ortaya çıkabilir.

      ETF’lerin kendi başlarına bir şirket gibi varlıkları ve değerleri yok. ETF’in aldığı hisselerin (veya diğer enstrümanların) değeriyle aynı orantıda hareket eder. ETF’in alış/satış hacmi veya yönü fiyatını değiştirmez.

      Selamlar.

  7. Acemi Yatirimci

    Selamlar, ETF ye yatirdiginiz paranin eş zamanli olarak ETF nin kapsadigi tüm hisselere dagildigini dusunun. ETF nin degerini belirleyen de bu hisselerin kendisi zaten. Ornegin VOO almak ayni anda 500 tane hisseden almak anlamina geliyor. 1 kapi 500 odalik bir koridora açiliyor da diyebiliriz. Bu sebeple de ETF nin kendisi tek basina artan ve azalan bir deger degil. ETF’ye yatirilan para bagli hisselerin degerini arttirir, hisseler de ETF’nin.

  8. slmlar hocam, tatildeydim, yeni gördüm yazıyı, teşekkürler tekrardan. ben de bir soru sorayım.

    1) mesela abd borsasında işlem gören hisselerden sadece teknoloji sektörüne yatırım yapan etf var mı? mesela bistten örnek vereyim ben sadece işbankası ve iştiraklerine ait hisselerin yer aldığı bir etf istiyorum. bu tip istediğimiz filtrelenmiş şekilde etf bulabiliyor muyuz, buluyorsak nereden nasıl filtreliyoruz?

    2) mesela ben g-20 ülkelerinden sanayi hisselerine ait bir etf istiyorum. bunlardan bulabilir miyiz? tut ki bulduk, aynı filtreye yönelik birden fazla sayıda etf var mıdır? (bu etf leri bizdeki yatırım fonları gibi aracı kurumlar mı yönetiyor? örneğin a firmasının g-20 teknoloji etf, si, b firmasının g-20 teknoloji etf si gibi çeşitler fazla mı?

    3) bu arada üst tarafta bir yerde hisse senedi yoğun fonlarda stopaj olmuyor denmiş, sanırım bu hatalı bilgi onu düzelteyim. benim bildiğim sadece bist için geçerli bu hisse senedi yoğun fona stopaj olmaması. ak portföyden örnek vereyim, asya gelişen ülkeler yabancı hisse senedi fonu bana göre hisse senedi yoğun bir fondur tamamı hisse senetlerinden oluşur neredeyse, satış yaptığınızda kardan % 10 kesinti olur. sanırım kesinti de ilk giren ilk çıkar prensibiyle yapılıyor, ilk aldığınız maliyet haliyle daha düşük ve kesinti oranı haliyle daha fazla oluyor. (kademeli alım yaptığnızı düşünerek yazıyorum) iş portföy bist teknoloji fonu hisse senedi yoğun fon, onda bu kesinti yok, istisna sadece bist e özel benim bildiğim.

    4) SPDR S&P Dividend ETF şu etf ABD de borsasında işlem gören (kuzey taraftaki borsa hangisiyse) temettü veren 112 hisseye ait bir etf dir doğru mu anladım? doğru anladıysam ETF ile bizdeki yatırım fonunun pek bir farkı yok gördüğüm kadarıyla,

    5) bizim yatırım fonlarının alışları T+2 Yada 3 -4 gün. almak için en iyi ihtimal 3 gün bekleniyor, satmak için de öyle, aslında çok likit değil, ETF lerde durum nedir. akşam 8 de bir ETF gördüm, hesapta para da var, al dediğimde ne kadar zamanda hesabıma geçiyor, Sat dediğimde ne kadar bir sürede hesabımdan çıkıyor? biraz fazla sordum, kusura bakma, damadı ekonominin başında görünce yabancı borsa harici tat olmayacak gibi.

    bu arada vizontele alıntısı çok iyi ve yerinde, tebrik ederim.

    • Merhaba,

      Sizin yorumunuza numaralar ekledim, cevapların takibi kolay olsun diye.

      1) Şu siteyi kullanabilirsiniz filtrelemek için: http://etfdb.com/screener/

      2) Mümkün. evet ETF’ler özünde yatırım fonları gibi yönetilir. Birebir endeks takibi dışındaki özelleşmiş ETF’lerde yatırım şirketinin performansı etkili olur.

      3) Hakan Beyin sorusu TR ile ilgiliydi, cevap da öyle.

      4) ETF’lerin yönetim giderleri daha düşüktür, borsaya kote olduğu için alım-satımı daha kolay ve likittir.

      5) ETF’ler borsada işlem gören hisse senedidir, diğer hisseler için geçerli kurallar aynen tabidir. Şu an T+2’dir. Amaaa yatırım fonunda satarken fiyatı sabitleyemezsiniz!!! Mesela yatırım fonunda bugün satış emri verseniz bile T+2’deki fiyattan alış/satış gerçekleşir. Bu da bizim gibi volatil piyasalarda çok fark yaratabilir. ETF ise fiyatı kilitler, sadece sizin hesabınıza geçmesi 2gün alır. Aldıktan sonra hesabınıza geçmeden de satabilirsiniz. Hisse senedi gibi. Borsanın açık olduğu saatlerde işlem yapabilirsiniz ETF’de.

      Teşekkürler.

  9. AC

    Index fund veya ETF’leri kullanabileceiğimiz yatırım bankaları var mıdır Türkiyede? Bu işlemleri ABD’de Vanguard’dan da yapamayız diye düşünüyorum.

Bir cevap yazın

Tüm hakları saklıdır. & İzin almadan kullanılamaz

%d blogcu bunu beğendi: